Dünyada Atlas Okyanusu’nun doğu kıyılarında, özellikle Akdeniz‘de, Ege’de ve Karadeniz’de yayılım gösteren Psetta maxima, dış görünüşü itibariyle son derece ilgi çeken su canlılarından birisi olmakla birlikte tüketim alışkanlığı düşünüldüğünde ekonomik değeri yüksek türler arasında yer almaktadır.

Scophthalmidae ailesi içinde yer alan ve çok çok iyi bir kamuflaj ustası olan kalkan balığı, ortalama 50 ile 70 metre derinlik aralığındaki loş sularda ve suyun dibinde, kumun yada çamurlu zeminin içine gömülerek yaşayan balık türlerinden biridir. Üstten ve alttan yassılaşmış yapısı ile kolayca bir tabağa benzetilebilecek olan kalkan, özellikle Karadeniz’de avlanan ve ekonomik değeri en yüksek olan canlılar arasında geliyor. Pazar boyu 50 ile 70 santimetre arasında kabul edilebilen kalkanı, eğer çok şanslıysanız yaklaşık bir metreye kadar da avlayabilirsiniz!

Kalkan balığının besinlerini küçük yengeçler, kolay avlayabildiği kabuklular, kendisinden daha küçük balıklar ve özellikle yumurtadan ilk çıkış dönemini geçirdiği öfotik zonda başlıca plankton oluşturur. Üremeleri ise ilkbaharın sonları ve yaz aylarının başlangıcında 10-40 metre derinlikte dişilerin boyutlarına göre ortalama 10 milyona yakın yumurtayı dökmesi, erkeklerin bu yumurtaları döllemesi ve başarıyla döllenen yumurtaların ortalama bir hafta içinde açılarak mekik şeklindeki kalkanların aydınlık ve besin maddeleri yönünden zengin zonlara yüzmesi ile gerçekleşir. Yassılaşma süreçlerinin başladığı sağ gözün sola kayması olayı ile de yeniden bulundukları bölgenin dibine doğru hareket edip 5 yıl içinde üreyecek olgunluğa erişirler.

Ülkelerin su ürünleri avcılığına verdikleri önem ve bu canlıların soylarının devam etmesini sağlama girişimlerinin ardından, Türkiye’de yürürlükte olan 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nun 2/1 numaralı sirkülerinin 15. maddesi gereği, kalkan avcılığında en küçük boy 40 santimetre olarak belirlenmiştir.

Trabzon Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü tarafından da desteklenen Karadeniz’de balık yetiştiriciliğinin geliştirilmesi projesi kapsamında üretimi başarıyla gerçekleştirilen kalkan balıkları, Karadeniz’de popülasyonu git gide azalan bu türün geleceğini kurtarmak için alınmış en iyi kararlardan birisini oluşturuyor. Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı tarafından da desteklenen bu proje, beş yıllık bir süre ile bu balığın yetiştirilip çoğaltılmasını hedefleyen bir süreci kapsıyor. SÜMAE Kalkan Balığı projesi, özellikle daha önce üzerinde pek çalışılmamış olan yassı balıkların üretimi üzerine eğiliyor. Proje kapsamında ebeveyn balık (anaç) yetiştiriciliği, yavru alım teknikleri, larve yetiştirme yöntemleri gibi çok önemli ve spesifik değerlendirmeler halen sürüyor. Yetiştirilip doğaya salınacak erginliğe erişen balıklar, özenli bir markalama ve işaretleme işleminin ardından doğal ortamlarına salınıyor ve bu balıkları herhangi bir şekilde avlayanlara büyük para cezaları yaptırım olarak uygulanırken profesyonel yada amatör avcılara, bu balıkların avlanmaması yönünde bilgilendirilme çalışmaları da sürdürülüyor.