Browse By

İlk küresel deniz ürünleri tüketim ayak izi raporu: Ne kadar balık tüketiyoruz?

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırmalar Merkezi – JRC’deki bilim insanları deniz ürünleri tedarik zincirinin ulusal sınırlar üzerindeki etkilerini inceleyerek global ölçekte ilk kez yayınlanan bir rapor hazırladı: Küresel Deniz Ürünleri Tüketimi Ayak İzi Raporu.

Dünya çapındaki su ürünleri tüketimi son 50 yıl içinde ortalama 2 kat arttı. Bu da bir çok bilim insanının farklı mecralarda üzerine basa basa, defalarca belirttiği üzere sürdürülebilir balıkçılık üzerinde çok ciddi bir stres yaratıyor ve balıkçılıkta sürdürülebilirliği oldukça büyük bir riske sokuyor. Bu risk artık ülkelerin de hem kendi içlerinde hem de ithalatçı olarak başka ülkelerden aldıkları su ürünlerinin, tedarik zincirlerinin sürdürülebilirliği konusunda duyarlı olmasını gerektiriyor.

İnsanların tükettikleri yiyecekleri ve deniz ürünleri işlemesinin her ikisinin de önemi göz önünde bulundurulduğunda Avrupa Birliği (AB) sınırları içinde kişi başına su ürünleri tüketimi 27 kg.

Birlik sınırları içindeki en yüksek tüketim seviyesi kişi başına 61.5 kg ile Portekiz’de ve birliğin sınırları dışında ise birincilik 78.5 kg ile Kore’de. Bunu kişi başı 66.6 kg tüketim ile Norveç izliyor.

Tüm dünyadaki su ürünleri tüketiminin ise kişi başına 22.3 kg olduğu tahmin ediliyor.

Deniz ürünleri için küresel talep büyüyor

Diğer bileşenlere kıyasla, dünya çapında üretilen deniz ürünleri ürünlerinin dünya çapında ticareti, küreselleşmeyle ve çoğunlukla Asya’da su ürünleri yetiştiriciliği ile Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya’daki deniz ürünleri talebi arasındaki coğrafi uyumsuzluk nedeniyle çok yüksek ve artmaya devam etmekte.

Pek çok ülkenin, ihtiyaç duyduğu talepleri karşılamak için ithalata bağlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, deniz ürünlerinin sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesinin hem yerel üretimi hem de ithalatı dikkate alması ve ithal deniz ürünlerinin sürdürülebilir kaynaklardan gelip gelmediği sorgulamalıdır.

Neden küresel deniz ürünleri tüketiminin ayak izi ölçülüyor?

“Küresel deniz ürünleri tüketim ayak izi” adlı yeni bir makalede, JRC bilim adamları, deniz ürünleri tedarik zincirlerinin ulusal sınırlar üzerindeki etkisini incelemek için yeni bir metodoloji kullanıyorlar.

Bu, avcılık ve yetiştiricilik arasındaki bağımlılıkları, balık unu üretimi ve ülke ticaretiyle ölçmek için sektör tarafından parçalanmış, üretim yerine deniz ürünleri tüketimine dayanan ulusal ayak izlerinin ilk ölçümüdür.

Deniz ürünleri tüketim alanı, politika yapıcılara uluslararası işbirliğini teşvik etmek ve tüm deniz ürünleri üretiminin uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak için politikalar geliştirmek için kanıtlar sunmaktadır.

Küresel deniz ürünleri tüketim ayak izimiz nedir?

2011’den itibaren temel veriler kullanılarak yapılan hesaplamalara göre, insan tüketimine yönelik deniz ürünleri için küresel talep yılda 143,8 milyon ton ve deniz ürünlerinin diğer kullanımını da içeren toplam tüketim ayak izi ise 154 milyon ton.

Çin, 65 milyon ton ile şimdiye kadarki en büyük deniz mahsulü tüketimi ayak izine sahip. Çin’i 13 milyon ton ile Avrupa Birliği, 7.4 milyon ton ile Japonya, 7.3 milyon ton ile Endonezya ve 7.1 milyon ton ile A.B.D. izlemektedir.

Kişi başına tüketim ayak izine baktığımızda ise 78.5 kg ile Kore Cumhuriyeti en yüksek puanı alırken Kore’yi Norveç 66.6 kg ile takip ediyor. Portekiz 61.5 kg, Myanmar 59,9 kg, Malezya 58,6 kg ve Japonya 58kg ile bu sıranın geri kalanını oluşturuyor. Çin ise yaptığı üretim ve avcılığa rağmen kişi başına 48.3 kg ile yedinci sırada geliyor.

Küresel su ürünleri tüketim ayak izi nasıl ölçülüyor?

JRC’de çalışan bilim insanları, deniz ürünleri tüketiminin ulusal sınırlar üzerindeki etkisini araştırmak için dünya deniz ürünleri tedarik zinciri için bir model geliştirdi. Bu modelin adı Çok Bölgeli Giriş-Çıkış, MRIO.

MRIO modeli, su ürünleri avcılığı ve su ürünleri yetiştiriciliği; balık unu ve küresel düzeyde ticaret arasındaki etkileşimi araştırmakta, uluslararası tedarik zinciri boyunca farklı ülkeler arasındaki ticaret akışlarını ve karşılıklı bağımlılıkları, hammaddelerin, sektörler arası akışını, ticaret ve son ürünün tüketimini ilişkilendirmektedir. Modelden elde edilen sonuçlarsa politikacılara ve tüketicilere deniz ürünleri tedarikçileri için üretici uluslara güvenme konusunda bilgi sağlayabilir ayrıca deniz ürünleri kaynaklarının geçerli veya istenen sürdürülebilirlik standartlarına ve amaçlarına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığına ilişkin değerlendirmeyi destekleyebilirler.

Bu bilgi, tüm deniz ürünleri üretiminin uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak için uluslararası işbirliğini teşvik etmeye ve politikaları desteklemeye yardımcı olabilir.

Balık stoklarını korumak için AB politikaları

Ortak Balıkçılık Politikası (CFP), Avrupa balıkçılık filolarını yönetmek ve balık stoklarını korumak için bir dizi kuralı içermektedir. Stoklar her ne kadar yenilenebilir olsalar da stokların bir sonu vardır. Ayrıca balık stoklarının bazıları aşırı şekilde avlanıyor. Sonuç olarak, Avrupa Birliği’ni oluşturan ülkeler, Avrupa balıkçılık endüstrisinin sürdürülebilir olmasını sağlamak için harekete geçmiştir ve uzun vadede balık popülasyonunun büyüklüğünü ve verimliliği tehdit edilmemektedir. Büyük bir balıkçılık gücüne sahip ve dünyadaki balıkçılık ürünleri için en büyük tek pazar olan Avrupa Birliği, bir dizi uluslararası kuruluş aracılığıyla daha iyi yönetişimin teşvik edilmesinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bu, balıkçılık yönetimi ve daha genel olarak Deniz Hukuku ile ilgili politikaların geliştirilmesini ve uygulanmasını içerir.

AB, dünyanın dört bir yanından gelen ortaklarıyla, Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Birleşmiş Milletler Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) gibi diğer organlar da dahil olmak üzere Birleşmiş Milletler sistemi aracılığıyla yakın bir şekilde çalışmaktadır.

Raporu incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

ec.europe.eu adresindeki yazıdan Türkçe’ye adapte edilmiştir.